توصیه فنی در خصوص کاشت گندم
((توصیه فنی جناب آقای مهندس میرزایی در خصوص کاشت گندم ))
مبحث اول:
کاشت گندم در مناطق خشک و نیمه گرمسیری
گندم یکی از محصولات زراعی استراتژیک کشور میباشد و تاکنون برنامههای زیادی برای خودکفایی تولید این محصول به اجرا درآمده است. در افزایش تولید در واحد سطح و ارتقای کیفیت گندم در کنار استفاده از ارقام پر محصول سایر عملیات به زراعی بهویژه مدیریت بهینه مصرف کود و آب از ضروریات میباشد در شرایطی که هرساله جمعیت کشور بیش از یکمیلیون نفر افزایش مییابد تأمین مواد غذایی موردنیاز از طریق افزایش کمی و کیفی محصولات زراعی از وظایف همه میباشد.
بررسیها نشان میدهد که جمعیت جهان در رابطه با اراضی کشاورزی حدود 8 نفر برای هر هکتار زمین میباشد. این رقم برای ایران 40 نفر در هکتار و برای استان لرستان با یکمیلیون و هفتصد هزار نفر جمعیت و 800000 هزار هکتار اراضی قابل کشت حدود 2/1 هکتار برای هر نفر است.
کاشت گندم در زمین (کامل آیش) با عملیات کمترین خاکورزی
عملیات کمترین خاکورزی و استفاده از ابزارهایی برای زیرشکنی خاک و نرم کردن عمیق خاک با کمترین به هم خوردگی خاک و کاشت مستقیم بذر در میان بقایای گیاهی ( شخم کاهشیافته ) بازگرداندن بقایای گیاهی و استفاده از بقولات در تناوب زراعی بیشترین فرصت برای حفظ و تداوم حاصلخیزی خاک و کنترل مؤثر فرسایش آبی و بادی ، نگهداشتن ذخیره بیشتر نزولات جوی و حفاظت از مواد غذایی گیاهی ، جوانهزنی بذر در مناطق نیمهخشک نیازمند روش زراعتی با خاکورزی کاهشیافته میباشد
عمدهترین مزیت نظامهای خاکورزی حفاظتی در مناطق دیم بهبود بخشیدن به حفاظت از منابع خاک و آب میباشد . در میان سیستمهای زراعی آیش و تناوب نقش بسیار مهمی را در کشاورزی پایدار ایفا میکند.
مرحله عملیات خاکورزی
پس از برداشت و بعد از مدت کوتاهی چرا دام بهوسیله دستگاه زیرشکنی برای نرم کردن عمق خاک و سپس با دیسک سنگین تمامی کاه و کلش همراه با سطح اولیه خاک عملیات خاکورزی انجامگرفته .
در اولین بارندگی از 200 کیلوگرم کود اوره برای ................ کاه و کلش استفادهشده سپس با سبز شدن بیش از 80 درصد علفهای هرز به بلندی 25 سانتیمتری بهعنوان کود سبز برای حاصلخیزی ساختمان خاک بهوسیله دستگاه خاک ورز مرکب که تشکیل از پنجه غازی ، دیسک و غلتک سهکاره همزمان در یک عملیات برای بریدن علفهای هرز و مخلوط کردن کاو و کلش با خاک به عمق 10 تا 15 سانتیمتری استفادهشده است و در بهار با استفاده از بنجه غازی ماله دار برای بریدن یک سری از علفهای هرز که در بهار مجدداً سبز میشوند و ماله کشیدن برای پوشانیدن سطح اولیه خاک برای حفظ ذخیره رطوبت زمستانه و کمتر نفوذ کردن نور خورشید در تابستان صورت گرفته . در مهرماه یک ماه قبل از کاشت چون گندم به نشست خاک حساس است باید عملیات خاکورزی زودتر انجام گیرد امادهسازی و تسطیح زمین انجامگرفته.
مرحله کاشت در زمین آیش
کاشت در نیمه دوم آبان ماه بهوسیله دستگاه کشت مستقیم 180 کیلوگرم بذر گندم پرورشی 2 ....... دیم همراه با کود مایع بذر مال الی روی و اسید هیومیک ، کودهای جامد فسفر و پتاس موردنیاز طبق آزمون خاک در هر هکتار کشتشده برای رسیدن به یک عملکرد تولید بالا باید خاک دارای بیش از 55 درصد مواد آلی غنی و باکیفیت باشد.
مواد آلی که بهوسیله گیاهان ریز جانداران و جانوران در خاک تولید میشوند وجود مواد آلی علاوه بر اینکه نشاندهنده سلامت و کیفیت خاک است شاخص مناسبی برای باروری آن به شمار میآید که حاصل از برهمکنش فرآیندهای فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک است . ماده آلی با بهبود شرایط خاکدانه سازی و وضعیت تخلخل نفوذپذیری آب را در خاک بهبود بخشیده و قدرت نگهداری آب را نیز در خاک افزایش میدهد.
برای دستیابی به یک عملکرد بالا و حاصلخیزی بودن خاک بیش از 55 درصد ، مواد آلی و غنی برای تغذیه گیاه گندم نیاز است.
استفاده از انواع کودها
استفاده از کود های مرغی در مزارع ممکن است خط بروزنما تر را افزایش دهد لذا باید کامل فرآورده شود.
کود ها ی سبز استفاده از کودهای سبز به دلیل بهبود حاصلخیزی ، کیفیت خاک و خصوصیات فیزیکی خاک برگرداندن تمامی نیتروژن تثبیت شده به خاک و کاهشبیماری ها ، آفات ، علف های هرز و عملکرد بین 300 تا 400 کیلوگرم در هر هکتار دارد .
کود های جامد شامل سه نوع مورد استفاده همیشگی در خاک ( فسفر ، پتاسیم ، اوره )
کود فسفر :
کمبود فسفر در گندم میتواند به علت پایین بودن فسفر در مراحل اولیه رشد گندم پتانسیل عملکرد را به شدت کاهش دهد ( مبنای توصیه مصرف خاکی فسفر آزمون خاک میباشد ph) خاک از مهم ترین عوامل حلالیت و فراهمیفسفر در خاک می باشد.)
مراحل اولیه رشد گندم حدود 5 تا 6 هفته اول می باشد و توصیه بر این است که فسفر کافی در این مرحله در اختیار ریشه گیاه قرار گیرد
حدود 15 درصد از کل فسفر جذب شده توسط گندم در دو هفته اول رشد گندم جذب می شود
پنجه های کافی و قوی نقش اساسی در افزایش تولید گندم دارند و فسفر نقش بارزی در تولید پنجه های قوی بازی میکند
حرکت فسفر در خاک کند میباشد ، قسمت زیاد از کود فسفری مصرفدر سطح خاک باقی مانده و ممکن است در خاک تثبیت شود ( حدود 10 تا 30 درصد فسفر مصرف شده جذب گیاه گندم می شود.) از انواع مهم کودهای فسفری بهترین در کشور دی آمونیوم فسفات با 46 درصد است. برای تامین فسفر مورد نیاز گندم میتوان از کود های میکرو بی فسفاته گرانوله به مقدار معادل استفاده کرد.
حد بحرانی فسفر در خاک 15 میلی گرم در کیلوگرم در نظر گرفته می شود.
بهتر است کود فسفری با دستگاه بذرکار یا کودکار زیر بذر به فاصله5 تا 10 سانتی متر قرار گیرد . در کل مصرف به صورت نواری نسب به دست پاش و یا بخش سطحی از الویت بیشتری برخوردار است.
د صورت کاربرد کود همزامان با بذر ( روش جایگذاری ) میبایست دقت شود که میزان مصرف 60 کیلوگرم در هکتار بیشتر نیاشد .
استفاده زیاد از کودهای فسفاته خاک را سفت و سنگین می کند و ریشه گندم به سختی در آن جای میگیرد. استفاده مداوم از مقادیر بابلای کودهای شیمیایی اثرات منفی بر تولید پایدار محصول دارد .
کود پتاسیم :
برای به دست آوردن یک عملکرد مطلوب تأمین عنصر پتاسیم برای گندم ضروری است . کمبود پتاسیم در خاکهای با بافت سبک و شنی بیشتر متداول است . گیاه گندم در مرحله ساقه رفتن بیشتر از سایر مراحل به پتاسیم احتیاج دارد و در این مرحله روزانه 5/3 تا 8 کیلوگرم در هکتار پتاسیم جذب میکند .
پتاسیم مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماریها بر صدمات ناشی از تنشهای سرمایی افزایش میدهد . از بهترین انواع متداول کودهای پتاسیمی سولفات پتاسیم است .
توصیه مصرف کود پتاسیم : میبایست بر اساس آزمون خاک صورت گیرد . حد بحرانی پتاسیم قابلاستفاده در خاک 200 میلیگرم در کیلوگرم است . تمام کودهای پتاسیمی قبل از کاشت با دیسک یا دندانه زیرخاک قرار داده میشود درصورتیکه پتاسیم موجود در خاک کمتر باشد میتوان در مراحل انتهای پنجهزنی و اواسط ساقه دهی استفاده از کودهای قابلحل در آب یا مایع دو تا سه لیتر اضافه کرد .
حدود 85 درصد از پتاسیم جذبشده توسط گیاه در کاه گندم وجود دارد . استفاده نابجا از کودهای شیمیایی میتواند به آلودگی محیطزیست منجر شود .
کشاورزی پایداری چیزی جز مدیریت ماده آلی خاک و استفاده نسبی کودهای آلی ریزمغذیها ، کودهای بیولوژیک و کود سبز بقای گیاهی و انواع کمپوس نخواهد بود .
کودهای ازته :
بهترین کود نیتروژنی برای کشت گندم کود اوره حاوی 46 درصد نیتروژن خالص میباشد . به دلیل پویایی کود اوره مصرف یکباره آن قبل از کشت در هیچ شرایطی توصیه نمیشود لیکن مصرف چندباره آن بهصورت پایه و سرک مورد تائید است .
نیتروژن یک عامل کلیدی در دستیابی به عملکرد مطلوب در غلات است . گندم در دوره رشد خود نیاز زیادی به نیتروژن قابلجذب دارد . لذا انجام آزمون خاک در تعیین مقدار نیتروژن موردنیاز توصیه میشود .
در زراعت گندم دیم مقدار مصرف برحسب میزان و توزیع بارندگی درسال زراعی متفاوت میباشد. اما با مصرف متوسط 50 الی 60 کیلوگرم نیتروژن در هکتار (معادل 110 -130 کیلوگرم اوره در هکتار) میتوان به عملکردهایی مطلوب دستیافت . در مواردی که از ارقام پر محصول استفاده میشود مشروط به در دسترس بودن آب کافی برای برداشت حداکثر محصول باید نیاز غذایی رقم پر محصول را افزایش و مقدار کود مصرفی را تأمین کرد .
مبحث اول:
کاشت گندم در مناطق خشک و نیمه گرمسیری
گندم یکی از محصولات زراعی استراتژیک کشور میباشد و تاکنون برنامههای زیادی برای خودکفایی تولید این محصول به اجرا درآمده است. در افزایش تولید در واحد سطح و ارتقای کیفیت گندم در کنار استفاده از ارقام پر محصول سایر عملیات به زراعی بهویژه مدیریت بهینه مصرف کود و آب از ضروریات میباشد در شرایطی که هرساله جمعیت کشور بیش از یکمیلیون نفر افزایش مییابد تأمین مواد غذایی موردنیاز از طریق افزایش کمی و کیفی محصولات زراعی از وظایف همه میباشد.
بررسیها نشان میدهد که جمعیت جهان در رابطه با اراضی کشاورزی حدود 8 نفر برای هر هکتار زمین میباشد. این رقم برای ایران 40 نفر در هکتار و برای استان لرستان با یکمیلیون و هفتصد هزار نفر جمعیت و 800000 هزار هکتار اراضی قابل کشت حدود 2/1 هکتار برای هر نفر است.
کاشت گندم در زمین (کامل آیش) با عملیات کمترین خاکورزی
عملیات کمترین خاکورزی و استفاده از ابزارهایی برای زیرشکنی خاک و نرم کردن عمیق خاک با کمترین به هم خوردگی خاک و کاشت مستقیم بذر در میان بقایای گیاهی ( شخم کاهشیافته ) بازگرداندن بقایای گیاهی و استفاده از بقولات در تناوب زراعی بیشترین فرصت برای حفظ و تداوم حاصلخیزی خاک و کنترل مؤثر فرسایش آبی و بادی ، نگهداشتن ذخیره بیشتر نزولات جوی و حفاظت از مواد غذایی گیاهی ، جوانهزنی بذر در مناطق نیمهخشک نیازمند روش زراعتی با خاکورزی کاهشیافته میباشد
- خاکورزی در کاه و کلش
- خاکورزی کاهشیافته
- روش بدون شخم
عمدهترین مزیت نظامهای خاکورزی حفاظتی در مناطق دیم بهبود بخشیدن به حفاظت از منابع خاک و آب میباشد . در میان سیستمهای زراعی آیش و تناوب نقش بسیار مهمی را در کشاورزی پایدار ایفا میکند.
مرحله عملیات خاکورزی
پس از برداشت و بعد از مدت کوتاهی چرا دام بهوسیله دستگاه زیرشکنی برای نرم کردن عمق خاک و سپس با دیسک سنگین تمامی کاه و کلش همراه با سطح اولیه خاک عملیات خاکورزی انجامگرفته .
در اولین بارندگی از 200 کیلوگرم کود اوره برای ................ کاه و کلش استفادهشده سپس با سبز شدن بیش از 80 درصد علفهای هرز به بلندی 25 سانتیمتری بهعنوان کود سبز برای حاصلخیزی ساختمان خاک بهوسیله دستگاه خاک ورز مرکب که تشکیل از پنجه غازی ، دیسک و غلتک سهکاره همزمان در یک عملیات برای بریدن علفهای هرز و مخلوط کردن کاو و کلش با خاک به عمق 10 تا 15 سانتیمتری استفادهشده است و در بهار با استفاده از بنجه غازی ماله دار برای بریدن یک سری از علفهای هرز که در بهار مجدداً سبز میشوند و ماله کشیدن برای پوشانیدن سطح اولیه خاک برای حفظ ذخیره رطوبت زمستانه و کمتر نفوذ کردن نور خورشید در تابستان صورت گرفته . در مهرماه یک ماه قبل از کاشت چون گندم به نشست خاک حساس است باید عملیات خاکورزی زودتر انجام گیرد امادهسازی و تسطیح زمین انجامگرفته.
مرحله کاشت در زمین آیش
کاشت در نیمه دوم آبان ماه بهوسیله دستگاه کشت مستقیم 180 کیلوگرم بذر گندم پرورشی 2 ....... دیم همراه با کود مایع بذر مال الی روی و اسید هیومیک ، کودهای جامد فسفر و پتاس موردنیاز طبق آزمون خاک در هر هکتار کشتشده برای رسیدن به یک عملکرد تولید بالا باید خاک دارای بیش از 55 درصد مواد آلی غنی و باکیفیت باشد.
مواد آلی که بهوسیله گیاهان ریز جانداران و جانوران در خاک تولید میشوند وجود مواد آلی علاوه بر اینکه نشاندهنده سلامت و کیفیت خاک است شاخص مناسبی برای باروری آن به شمار میآید که حاصل از برهمکنش فرآیندهای فیزیکی ، شیمیایی و بیولوژیکی خاک است . ماده آلی با بهبود شرایط خاکدانه سازی و وضعیت تخلخل نفوذپذیری آب را در خاک بهبود بخشیده و قدرت نگهداری آب را نیز در خاک افزایش میدهد.
برای دستیابی به یک عملکرد بالا و حاصلخیزی بودن خاک بیش از 55 درصد ، مواد آلی و غنی برای تغذیه گیاه گندم نیاز است.
استفاده از انواع کودها
- کود های دامی و حیوانی
- کود های مرغی
- کود های سبز
- کودهای جامد
- کود های مایع بذرمال و ریز مغزی ها ( مایع و پودری ) چه خاک کاربرد و چه سبز کاربرد
استفاده از کود های مرغی در مزارع ممکن است خط بروزنما تر را افزایش دهد لذا باید کامل فرآورده شود.
کود ها ی سبز استفاده از کودهای سبز به دلیل بهبود حاصلخیزی ، کیفیت خاک و خصوصیات فیزیکی خاک برگرداندن تمامی نیتروژن تثبیت شده به خاک و کاهشبیماری ها ، آفات ، علف های هرز و عملکرد بین 300 تا 400 کیلوگرم در هر هکتار دارد .
کود های جامد شامل سه نوع مورد استفاده همیشگی در خاک ( فسفر ، پتاسیم ، اوره )
کود فسفر :
کمبود فسفر در گندم میتواند به علت پایین بودن فسفر در مراحل اولیه رشد گندم پتانسیل عملکرد را به شدت کاهش دهد ( مبنای توصیه مصرف خاکی فسفر آزمون خاک میباشد ph) خاک از مهم ترین عوامل حلالیت و فراهمیفسفر در خاک می باشد.)
مراحل اولیه رشد گندم حدود 5 تا 6 هفته اول می باشد و توصیه بر این است که فسفر کافی در این مرحله در اختیار ریشه گیاه قرار گیرد
حدود 15 درصد از کل فسفر جذب شده توسط گندم در دو هفته اول رشد گندم جذب می شود
پنجه های کافی و قوی نقش اساسی در افزایش تولید گندم دارند و فسفر نقش بارزی در تولید پنجه های قوی بازی میکند
حرکت فسفر در خاک کند میباشد ، قسمت زیاد از کود فسفری مصرفدر سطح خاک باقی مانده و ممکن است در خاک تثبیت شود ( حدود 10 تا 30 درصد فسفر مصرف شده جذب گیاه گندم می شود.) از انواع مهم کودهای فسفری بهترین در کشور دی آمونیوم فسفات با 46 درصد است. برای تامین فسفر مورد نیاز گندم میتوان از کود های میکرو بی فسفاته گرانوله به مقدار معادل استفاده کرد.
حد بحرانی فسفر در خاک 15 میلی گرم در کیلوگرم در نظر گرفته می شود.
بهتر است کود فسفری با دستگاه بذرکار یا کودکار زیر بذر به فاصله5 تا 10 سانتی متر قرار گیرد . در کل مصرف به صورت نواری نسب به دست پاش و یا بخش سطحی از الویت بیشتری برخوردار است.
د صورت کاربرد کود همزامان با بذر ( روش جایگذاری ) میبایست دقت شود که میزان مصرف 60 کیلوگرم در هکتار بیشتر نیاشد .
استفاده زیاد از کودهای فسفاته خاک را سفت و سنگین می کند و ریشه گندم به سختی در آن جای میگیرد. استفاده مداوم از مقادیر بابلای کودهای شیمیایی اثرات منفی بر تولید پایدار محصول دارد .
کود پتاسیم :
برای به دست آوردن یک عملکرد مطلوب تأمین عنصر پتاسیم برای گندم ضروری است . کمبود پتاسیم در خاکهای با بافت سبک و شنی بیشتر متداول است . گیاه گندم در مرحله ساقه رفتن بیشتر از سایر مراحل به پتاسیم احتیاج دارد و در این مرحله روزانه 5/3 تا 8 کیلوگرم در هکتار پتاسیم جذب میکند .
پتاسیم مقاومت گیاه را در برابر آفات و بیماریها بر صدمات ناشی از تنشهای سرمایی افزایش میدهد . از بهترین انواع متداول کودهای پتاسیمی سولفات پتاسیم است .
توصیه مصرف کود پتاسیم : میبایست بر اساس آزمون خاک صورت گیرد . حد بحرانی پتاسیم قابلاستفاده در خاک 200 میلیگرم در کیلوگرم است . تمام کودهای پتاسیمی قبل از کاشت با دیسک یا دندانه زیرخاک قرار داده میشود درصورتیکه پتاسیم موجود در خاک کمتر باشد میتوان در مراحل انتهای پنجهزنی و اواسط ساقه دهی استفاده از کودهای قابلحل در آب یا مایع دو تا سه لیتر اضافه کرد .
حدود 85 درصد از پتاسیم جذبشده توسط گیاه در کاه گندم وجود دارد . استفاده نابجا از کودهای شیمیایی میتواند به آلودگی محیطزیست منجر شود .
کشاورزی پایداری چیزی جز مدیریت ماده آلی خاک و استفاده نسبی کودهای آلی ریزمغذیها ، کودهای بیولوژیک و کود سبز بقای گیاهی و انواع کمپوس نخواهد بود .
کودهای ازته :
بهترین کود نیتروژنی برای کشت گندم کود اوره حاوی 46 درصد نیتروژن خالص میباشد . به دلیل پویایی کود اوره مصرف یکباره آن قبل از کشت در هیچ شرایطی توصیه نمیشود لیکن مصرف چندباره آن بهصورت پایه و سرک مورد تائید است .
نیتروژن یک عامل کلیدی در دستیابی به عملکرد مطلوب در غلات است . گندم در دوره رشد خود نیاز زیادی به نیتروژن قابلجذب دارد . لذا انجام آزمون خاک در تعیین مقدار نیتروژن موردنیاز توصیه میشود .
در زراعت گندم دیم مقدار مصرف برحسب میزان و توزیع بارندگی درسال زراعی متفاوت میباشد. اما با مصرف متوسط 50 الی 60 کیلوگرم نیتروژن در هکتار (معادل 110 -130 کیلوگرم اوره در هکتار) میتوان به عملکردهایی مطلوب دستیافت . در مواردی که از ارقام پر محصول استفاده میشود مشروط به در دسترس بودن آب کافی برای برداشت حداکثر محصول باید نیاز غذایی رقم پر محصول را افزایش و مقدار کود مصرفی را تأمین کرد .